1.04. Genetyczne induktory

Pamiętajmy, że organizmy to przede wszystkim chemiczna fabryka, w której komunikacja pomiędzy różnymi organami, narządami i układami odbywa się za pośrednictwem chemicznych posłańców.

Czy to na zewnątrz (naskórek), jak i wewnątrz (układ krwionośny, oddechowy, pokarmowy), komórki stykają się z obcymi organizmami – które można wykryć jedynie poprzez odpowiedni kształt …chemicznego zwiadowcy. Również w procesach odczytywania informacji w samej nici nukleotydów, są fragmenty podejmujące działania, wykorzystując wszechstronną komplementarność. Ta właściwość nici DNA, to kody paskowe lub naklejki adresowe genetyki, które można nazwać genetycznymi induktorami.

Maksymalne wykorzystanie dostarczonej w pokarmie energii; jej prawidłowe rozprowadzenie do wszystkich komórek; szybkość reagowania na zagrożenie zewnętrzne oraz wewnętrzne; zdolność do samonaprawy; umiejętność przestawienia profilu działania w zależności od zmiennych warunków środowiskowych lub etapu rozwoju osobniczego – te wszystkie funkcje realizowane są właśnie poprzez genetyczne induktory.

Rys. 23. Sygnatura związku chemicznego (wypustki o różnych kształtach końcówek), łącząc się z komplementarnym fragmentem nici DNA uruchamia działanie programu, w tym pobranie odpowiedniego zestawu aminokwasów do zbudowania białka

Genetycznymi induktorami są przede wszystkim łańcuchy białek, cząsteczki RNA, enzymy. Kod owych posłańców możemy odnaleźć w nukleotydach. Tylko że szukając ich należy pamiętać o tym, że będą to sekwencje o odwróconym porządku, aby umożliwić przyłączenie się do nici RNA na zasadzie komplementarności.

Rys. 24. Mechanizm działania genetycznego induktora. Do aktywacji dochodzi, gdy obcy materiał genetyczny, związek chemiczny ze środowiska lub produkt własny organizmu, jak również inny genetyczny induktor, połączy się z genetycznym induktorem. Wtedy genetyczny induktor łączy się z komplementarnym odcinkiem kodu nici DNA i następuje inicjacja odpowiedniego do realizacji zadania programu zakodowanego w genie. Reakcją na sygnał jest wybudowanie odpowiedniego białka lub też jedynie białka, cząsteczki RNA czy innego genetycznego regulatora, nadzorującego dalszy procesu w organizmie

Innymi genetycznymi induktorami – spoza tej oczywistej listy – są hormony. Te związki chemiczne budowane przez gruczoły lub tkanki układu hormonalnego regulują aktywność pobliskich tkanek, a nawet – poprzez krew – całego organizmu. Doceniliśmy ich rolę, tak jak w ostatnich latach cząsteczek RNA. Od lat znamy również feromony, chociaż wciąż niewiele pewnego potrafimy o nich powiedzieć, gdyż są to substancje tak lotne, że trudno ustalić ich skład chemiczny. Wiemy, że feromony płciowe ćmy pawicy wyczuwane są przez partnera z odległości nawet 3 kilometrów, lecz w przypadku człowieka wciąż odrzucamy ten sposób regulacji pracy organizmu – wpływającego na naszą psychikę. Z oporami, ale i ich regulacyjny wpływ przedziera się do świadomości naukowców. Badania Marthy McClintock z Uniwersytetu w Chicago z 1986 roku wykazały, że za synchronizację cyklu miesiączkowego u kobiet zmuszonych do przebywania w zamkniętym środowisku mogą odpowiadać dwa feromony.

Nie powinno dziwić wyspecjalizowanie się programu DNA do używania materii. Program życia komunikuje się ze światem zewnętrznym, jak i wewnętrznym, za pomocą dostępnych środków. Jednak już na etapie podejmowania decyzji przeważa informatyczna natura nici nukleotydów.

Określenia genetycznych induktorów będę często używał na następnych stronach, proszę więc zapamiętać, że mówiąc o nich, mam na myśli białka, cząsteczki RNA, enzymy, feromony oraz inne, jeszcze nie rozpoznane regulatory, gdyż to podstawowy sposób wymiany informacji organizm-genom.