3.03. Podsumowanie

Tak więc epigenetyka nie wprowadza nowych zachowań do opisanych procesów zachodzących w genach. Rozszerza jedynie pole czynników mogących wpływać na funkcjonowanie organizmu. I tak, jak wcześniej w odniesieniu do zjawisk przyrody, stosunków międzyludzkich czy rynkach finansowych – okazało się, że skrzydła motyla potrafią wprowadzić zawirowania na każdym poziomie, nawet tak mikroskopijnym jak nanometrowe rozmiary nici DNA.
Emma Whitelew z University of Sydney zauważa, że: „w czasie pierwszych kilku dni od poczęcia niemal wszystkie oznaczenia epigenetyczne są usuwane z chromosomów. Jak to się dzieje – pozostaje tajemnicą. Gdzieś pomiędzy tym momentem, a połową ciąży piętna są odtwarzane”. Wiemy, że nie są one przenoszone w kodzie DNA – chociaż są obecne w czasie rozwoju zarodka? Moim zdaniem to zastępcze matki ustawiają czynniki epigenetyczne. Znaczniki mogą być pobierane ze krwi, krążącej we wspólnym krwiobiegu matka-dziecko. Dlatego dziecko noszone przez zastępczą matkę (lub w przyszłości w sztucznym inkubatorze) nie będzie takie samo, jak te urodzone przez własną matkę.

„Nowy obraz maszyny genowej nabiera życia. Te 30 tys. dziwnych genów kodujących białka, tak ważnych i jednocześnie tak niezmiennych, to nie jedyna instrukcja, z jakiej korzysta komórka. Niekodujący DNA ma znaczenie. Chemiczne modyfikacje histonów i DNA mają znaczenie. Stan chromatyny ma znaczenie. Tymi cechami można manipulować.” – stwierdził Wayt Gibbs. Zgadzam się z nim w pełni. A jeżeli enzymy wpływają na sposób metylacji – to tym samym możliwe jest odnalezienie informatycznych rozkazów metylacji, bowiem informacja o produkcji tych enzymów musi być zakodowana w nici DNA (lub ukryta jako odcinek komplementarny, przyciągajmy odpowiednie enzymy czy związki chemiczne.. Białka histonowe, inne cząsteczki biorące udział w ekspresji genów, nie powstają samoistnie, nie wnikają także do organizmów z zewnątrz – a są budowane po odczytaniu informacji z nici DNA, właśnie w celu późniejszej regulacji aktywności genów, w odpowiedzi na różnorodne sytuacje z jakim ma do czynienia organizm – wszak to chemiczna fabryka życia. I tak należy spojrzeć na te procesy.

Teraz, gdy już wiemy, że czynniki epigenetyczne również wpływają na ekspresję genu, zrozumiałym się stanie, że nawet takie czynniki jak temperatura, wilgotność, obecność różnych pierwiastków w środowisku – mogą wpłynąć na nasze życie, poczynając od tak fundamentalnych spraw, jak nasza płeć. Czynniki epigenetyczne to nic innego, jak elastyczne zachowanie pod wpływem zewnętrznej presji.

Procesy rekombinacji, ekspresji genów oraz czynniki epigenetyczne to sterowanie funkcjami organizmu. Zmienność funkcjonowania organizmu potrafi z naszego życia uczynić szalony wyścig lub ślamazarną podróżą w korku, w komforcie klasy biznes lub ścisku i smrodzie pociągu dalekobieżnego PKP, chociaż to mutacje przestawiają zwrotnice ewolucji.